przewiń do końca przewiń do początku zobacz pełny tekst dokumentu

Ecclesia in Oceania, 33

Edukacja katolicka

33. Rodzice są pierwszymi wychowawcami swych dzieci w tym, co się odnosi do wartości ludzkich i wiary chrześcijańskiej; mają też fundamentalne prawo do wyboru takiego wychowania, które ich zdaniem jest odpowiednie dla ich dzieci. Szkoły dopomagają rodzicom w korzystaniu z tego prawa, pomagając uczniom do odpowiedniego rozwoju. W niektórych przypadkach szkoła katolicka stanowi jedyny kontakt rodziców ze społeczno­ścią kościelną.

Szkoła katolicka ma tożsamość kościelną, ponieważ stanowi część ewangelizacyjnej misji Kościoła113; jedną z cech charakterystycznych, które wychowanie katolickie odróżnia od innych, jest jednak jej dostępność dla wszystkich, szczególnie dla ubogich i najsłabszych w społeczeństwie114. Istotne znaczenie ma współpraca szkoły z parafią, a także zintegrowanie szkoły z duszpasterskimi planami parafii, zwłaszcza w tym, co dotyczy sakramentów pojednania, bierzmowania i Eucharystii.

113 Por. Kongr. ds. Wychowania Katolickiego, Dok. La scuola cattolica alle sogliedel terzo millennio (28 grudnia 1997), 8-11: „Enchiridion Vaticanum", 16, 1849-1852.

114 Por. tamże, 7: l.c., 1848.

W szkołach podstawowych nauczyciele rozwijają potencjał wiary i inteligencji dzieci, potencjał, który powinien się w pełni rozwinąć w późniejszych latach. Szkoły średnie mają do dyspozycji środki uprzywilejowane, z pomocą których „społeczność katolicka daje uczniom formację intelektualną, zawodową i religijną"115; w tym okresie uczniowie normalnie osiągają pełniejsze rozeznanie w sprawach wiary i obyczajów, dzięki bardziej osobistemu poznaniu Jezusa Chrystusa, który jest Drogą, Prawdą i Życiem. Wiara taka, karmiona w rodzinie, w szkole i parafii przez modlitwę i sakramenty, znajduje odzwierciedlenie w zdrowym i prawym życiu moralnym. W społeczeństwie coraz bardziej zsekularyzowanym dla szkół katolickich wielkie wyzwanie stanowi ukazywanie orędzia chrześcijańskiego w sposób systematyczny i przekonywający, uwzględniające fakt, że „katecheza stanie się bezowocna, jeśli wspólnota wierzących i żyjących w chrześcijaństwie nie przyjmie katechumena - na pewnym etapie nauczania katechetycznego - do swego grona"116. Zatem młodych należy włączać w życie i działalność wspólnoty.

115 Specjalne Zgromadzenie Synodu Biskupów poświęcone Oceanii, Propositio, 9.

116 Jan Paweł II, Adhort. apost. Catechesi tradendae (16 października 1979), 24: AAS 71 (1979), 1297.

Ojcowie Synodalni chcieli wyrazić uznanie dla pracy zakonników i zakonnic, jak również wiernych świeckich, którzy z zapałem oddawali się nauczaniu katolickiemu117 przez zakładanie i prowadzenie szkół katolickich, przezwyciężając wiele trudności i ponosząc ciężkie ofiary osobiste. Ich wkład w budowanie Kościoła i społeczeństwa cywilnego w Oceanii jest po prostu nieoceniony. W aktualnej sytuacji szkolnictwa zakony, instytuty i stowarzyszenia mają wszelkie powody, by nadal dochowywać wierności swemu powołaniu. Obecność osób konsekrowanych w placówkach oświatowych jest niezbędna dla dawania radykalnego świadectwa wartościom ewangelicznym i przekazywania ich innym. W tych ostatnich latach wielkoduszna odpowiedź wiernych świeckich na nowe potrzeby otworzyła szerokie perspektywy przed edukacją katolicką. Dla świeckich zaangażowanych w nauczaniu jest ono czymś więcej niż tylko zawodem: jest to powołanie do wychowywania uczących się, jest to doniosła i niezastąpiona służba laikatu w Kościele. Nauczanie jest zawsze wyzwaniem, jednak przy współpracy i wsparciu rodziców, księży i zakonników zaangażowanie świeckich w dzieło wychowania katolickiego może stanowić cenną służbę Ewangelii, a zarazem drogę świętości chrześcijańskiej, zarówno dla nauczycieli, jak i dla uczniów.

117 Por. Specjalne Zgromadzenie Synodu Biskupów poświęcone Oceanii, Propositio, 9.

Tożsamość i sukces edukacji katolickiej są ściśle związane ze świadectwem życia dawanym przez nauczających. Dlatego biskupi zalecili, ażeby „ci, którzy werbują personel nauczycielski czy administracyjny w szkołach katolickich, brali pod uwagę poziom życia wiary kandydatów"118. Nauczyciele, którzy prowadzą autentyczne życie wiary, będą nowymi ewangelizatorami, tworzącymi atmosferę sprzyjającą umacnianiu wiary i dającymi duchowy pokarm powierzonym sobie uczniom. Ich praca będzie skuteczniejsza, jeśli oni sami będą praktykującymi katolikami, zaangażowanymi w życie wspólnoty parafialnej, wiernymi Koś­ciołowi i jego nauczaniu.

118 Tamże.

W naszych czasach Kościół w Oceanii poszerza swą działalność w domenie edukacji. Świeccy nauczyciele katoliccy otrzymują znaczące wsparcie ze strony szkół wyższych, instytutów pedagogicznych i uniwersytetów katolickich, które przygotowują ich od strony intelektualnej, dają im formację profesjonalną i podtrzymują ich wiarę, ażeby mogli zająć należne im miejsce w misji Kościoła w świecie. Nauczanie na stopniu uniwersyteckim w Oceanii jest jeszcze w powijakach, do jego rozwoju nieodzowne są szczególne dary mądrości i intuicji. Uniwersytety katolickie są społecznościami, gromadzącymi naukowców z różnych dziedzin ludzkiej wiedzy. Prowadzą badania, pracę dydaktyczną i różnoraką działalność związaną z ich misją kulturalną. Mają zaszczyt oddawać się bez rezerwy poszukiwaniu prawdy, z tym też wiąże się ponoszona przez nich odpowiedzialność119. Ich powołanie polega na osiąganiu najwyższego poziomu badań naukowych i nauczania akademickiego; jest to służba, którą pełnią na rzecz społeczności lokalnej, krajowej i między­narodowej. W ten sposób odgrywają niezastąpioną rolę w społeczeństwie i w Kościele, przygotowując elity i wykwalifikowany personel, które będą w przyszłości poważnie traktować swą chrześcijańską odpowiedzialność. Biskupi uważają za rzecz istotną utrzymy­wanie osobistych kontaktów z personelem uniwersyteckim i rozwijanie zdolności kierow­niczych u tych wszystkich, którzy weszli na drogę szkolnictwa wyższego.

119 Por. Jan Paweł, Konst. apost. Ex corde Ecclesiae (15 sierpnia 1990), 4: AAS 82 (1990), 1478.

Badania naukowe i dydaktyka w szkołach wyższych powinny się przyczyniać do szerzenia wartości chrześcijańskich w świecie sztuki i nauk przyrodniczych. Kościo­łowi potrzebni są specjaliści od filozofii, etyki i teologii moralnej po to, by wartości ludzkie mogły być odpowiednio rozumiane w coraz bardziej złożonym społeczeństwie technolo­gicznym. Jedność wiedzy można będzie zrealizować wtedy dopiero, gdy teologia rzuci swe światło na wszystkie obszary poszukiwań. Trzeba zatem zwracać szczególną uwagę na dobór i formację studentów teologii. „Konstytucja apostolska Ex corde Ecclesiae podkreśla, że profesorzy na uniwersytetach katolickich i w innych uczelniach wyższych powinni być w większości praktykującymi katolikami. Odpowiedzialni za rekrutację powinni sta­rannie dobierać takich profesorów, którzy są nie tylko kompetentni w swojej dziedzinie, ale takich, którzy by mogli być wzorem dla naszej młodzieży"120. Obecność zaangażowa­nych katolików na wyższych uczelniach ma zasadnicze znaczenie i stanowi autentyczną służbę Kościołowi i społeczeństwu.

120 Specjalne Zgromadzenie Synodu Biskupów poświęcone Oceanii, Propositio, 8.

Polska wersja tekstu pochodzi z Dzieł zebranych Jana Pawła II (16 tomów). Copyright © by Wydawnictwo M.