koniec dokumentu początek dokumentu

Ad tuendam fidem

Kategoria:Listy apostolskie

Podtytuł:List apostolski motu proprio wprowadzający pewne przepisy do Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich

Data powstania:1998-05-18

Miejsce:Rzym

Źródło na portalu Opoka:http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/motu/ad_tuendam.html

Hasła:

Dla obrony wiary Kościoła katolickiego przed błędami głoszonymi przez niektórych wiernych, zwłaszcza zaś tych, którzy bezpośrednio zajmują się różnymi dyscyplinami świętej teologii, wydało się nam absolutnie konieczne - jako że naszym najważniejszym zadaniem jest utwierdzanie braci w wierze (por. Łk 22, 32) - uzupełnienie obowiązujących tekstów Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich o przepisy, które jednoznacznie ustanawiałyby obowiązek zachowywania prawd ogłaszanych w sposób definitywny przez Magisterium Kościoła, a zarazem określały też sankcje kanoniczne dotyczące tej samej materii.

1. Od pierwszych stuleci do dnia dzisiejszego Kościół wyznaje prawdy wiary w Chrystusa i w tajemnicę Jego odkupienia, które z czasem zostały ujęte w Symbolach wiary; dlatego też dzisiaj są one powszechnie znane i głoszone przez wiernych jako «Symbol apostolski» lub «Symbol nicejsko-konstantynopolitański» podczas Mszy świętych sprawowanych w uroczystości i święta.

Tenże «Symbol nicejsko-konstantynopolitański» stanowi część «Wyznania wiary», opracowanego ostatnio przez Kongregację Nauki Wiary1, które w szczególny sposób zobowiązani są składać niektórzy wierni, gdy obejmują urząd bezpośrednio lub pośrednio związany z głębszymi poszukiwaniami w dziedzinie prawd wiary i obyczajów lub ze sprawowaniem określonej władzy w Kościele.2

1. Kongregacja Nauki Wiary, Professio Fidei et Iusiurandum fidelitatis in suscipiendo officio nomine Ecclesiae exercendo, 9 stycznia 1989, AAS 81 (1989), 105.

2. Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 833.

2. «Wyznanie wiary» zawiera najpierw «Symbol nicejsko-konstantynopolitański», a następnie trzy stwierdzenia, czy też akapity, mające na celu dokładniejsze określenie hierarchii prawd wiary katolickiej, które Kościół w ciągu wieków zgłębiał lub też będzie musiał jeszcze wnikliwiej zgłębić pod przewodnictwem Ducha Świętego, który «doprowadzi go do całej prawdy» (por. J 16, 13).3

3. Por. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 747, § 1; Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kan. 595, § 1.

Pierwszy akapit, w którym czytamy: «Wierzę również mocno w to, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym przez Tradycję, a co Kościół, jako objawione przez Boga, podaje do wierzenia, tak w Nauczaniu uroczystym, jak i w zwyczajnym Nauczaniu powszechnym»,4 we właściwy sposób potwierdza powszechne prawodawstwo Kościoła i znajduje odpowiednik w kan. 750 Kodeksu Prawa Kanonicznego5 i w kan. 598 Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich.6

4. Por. Sobór Watykański II, konst. dogm. Lumen gentium (21 listopada 1964 r.), 25: AAS 57 (1965), 29-31; konst. dogm. Dei verbum (18 listopada 1965 r.), 5: AAS 58 (1966), 819; Kongregacja Nauki Wiary, Instrukcja o powołaniu teologa w Kościele Donum veritatis (24 maja 1990 r.), 15: AAS 82 (1990), 1556.

5. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 750 - «Wiarą boską i katolicką należy wierzyć w to wszystko, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym, a więc w jednym depozycie wiary powierzonym Kościołowi i co równocześnie jako przez Boga objawione podaje do wierzenia Nauczycielski Urząd Kościoła, czy to w uroczystym orzeczeniu, czy też w zwyczajnym i powszechnym nauczaniu; co mianowicie ujawnia się we wspólnym uznaniu wiernych pod kierownictwem świętego Urzędu Nauczycielskiego. Wszyscy więc obowiązani są unikać doktryn temu przeciwnych».

6. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kan. 598 - «Wiarą boską i katolicką należy wierzyć w to wszystko, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym, a więc w jednym depozycie wiary powierzonym Kościołowi i co równocześnie jako przez Boga objawione podaje do wierzenia Nauczycielski Urząd Kościoła, czy to w uroczystym orzeczeniu, czy też w zwyczajnym i powszechnym nauczaniu; co mianowicie ujawnia się we wspólnym uznaniu wiernych pod kierownictwem świętego Urzędu Nauczycielskiego. Wszyscy więc wierni obowiązani są unikać doktryn temu przeciwnych».

Trzeci akapit, który brzmi: «Przyjmuję nadto z religijnym posłuszeństwem woli i umysłu naukę głoszoną przez Papieża czy też przez Kolegium Biskupów sprawujących autentyczny Urząd Nauczycielski, także wtedy, gdy nie jest ona podawana z intencją definitywnego jej określenia»,7 zawarty jest w kan. 752 Kodeksu Prawa Kanonicznego8 i w kan. 599 Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich.9

7. Por. Kongregacja Nauki Wiary, Instrukcja o powołaniu teologa w Kościele Donum veritatis (24 maja 1990 r.), 17: AAS 82 (1990), 1557.

8. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 752 - «Wprawdzie nie akt wiary, niemniej jednak religijne posłuszeństwo rozumu i woli należy okazywać nauce, którą głosi Papież lub Kolegium Biskupów w sprawach wiary i obyczajów, gdy sprawują autentyczne nauczanie, chociaż nie zamierzają przedstawić jej w sposób definitywny. Stąd wierni powinni starać się unikać wszystkiego, co się z tą nauką nie zgadza».

9. Kodeks Kanonów Kościołów Wschodnich, kan. 599 - «Wprawdzie nie akt wiary, niemniej jednak religijne posłuszeństwo rozumu i woli należy okazywać nauce, którą głosi Papież lub Kolegium Biskupów w sprawach wiary i obyczajów, gdy sprawują autentyczne nauczanie, chociaż nie zamierzają przedstawić jej w sposób definitywny. Stąd wierni powinni starać się unikać wszystkiego, co się z tą nauką nie zgadza».

3. Natomiast drugi akapit, w którym czytamy: «Z przekonaniem przyjmuję i uznaję również wszystkie i poszczególne prawdy, które Kościół w sprawach wiary i moralności podaje w sposób ostateczny»,10 nie znajduje odpowiednika w żadnym kanonie Kodeksów Kościoła katolickiego. Ten akapit «Wyznania wiary» jest niezwykle ważny, dotyczy bowiem prawd nierozerwalnie związanych z Bożym objawieniem. Prawdy te, które w dziejach rozwoju doktryny katolickiej są przejawem szczególnej inspiracji, jakiej Duch Boży udziela Kościołowi, aby dopomóc mu w głębszym zrozumieniu jakiejś prawdy w dziedzinie wiary lub obyczajów, są ze sobą powiązane z przyczyn historycznych lub też na mocy logicznego wynikania.

10. Por. Kongregacja Nauki Wiary, Instrukcja o powołaniu teologa w Kościele Donum veritatis (24 maja 1990 r.), 16: AAS 82 (1990), 1557.

4. Świadomi zatem wspomnianej konieczności, po dojrzałym namyśle postanowiliśmy wypełnić tę lukę w następujący sposób:

A) Kan. 750 Kodeksu Prawa Kanonicznego będzie się odtąd składał z dwóch paragrafów: w pierwszym z nich znajdzie się tekst dotychczasowego kanonu, a w drugim tekst nowy, tak że w całości kan. 750 będzie brzmiał:

Kan. 750 - § 1. Wiarą boską i katolicką należy wierzyć w to wszystko, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym, a więc w jednym depozycie wiary powierzonym Kościołowi, i co równocześnie jako przez Boga objawione podaje do wierzenia Nauczycielski Urząd Kościoła, czy to w uroczystym orzeczeniu, czy też w zwyczajnym i powszechnym nauczaniu; co mianowicie ujawnia się we wspólnym uznaniu wiernych pod kierownictwem świętego Urzędu Nauczycielskiego. Wszyscy więc obowiązani są unikać doktryn temu przeciwnych.

§ 2. Ponadto należy bez zastrzeżeń przyjąć i zachowywać również wszystkie i poszczególne prawdy dotyczące wiary i obyczajów, które Magisterium Kościoła ogłasza w sposób ostateczny, to znaczy te, które są wymagane, aby gorliwie strzec i wiernie przekazywać sam depozyt wiary; kto zatem odrzuca te prawdy, które należy przyjąć w sposób definitywny, sprzeciwia się nauczaniu Kościoła katolickiego.

W kan. 1371 n. 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego należy odpowiednio dodać odwołanie do kan. 750, § 2, tak aby w całości kan. 1371 brzmiał odtąd następująco:

Kan. 1371 - Powinien być sprawiedliwie ukarany:

1° kto poza wypadkiem, o którym w kan. 1364, § 1, głosi naukę potępioną przez Biskupa Rzymskiego lub przez sobór powszechny, bądź z uporem odrzuca naukę o której w kan. 750, § 2 lub w kan. 752, i nie odwołuje tego mimo upomnienia ze strony Stolicy Apostolskiej lub ordynariusza;

2° kto w inny sposób okazuje nieposłuszeństwo Stolicy Apostolskiej, ordynariuszowi lub przełożonemu, którzy zgodnie z prawem coś nakazują lub czegoś zakazują, i po upomnieniu trwa w nieposłuszeństwie.

B) Kan. 598 Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich będzie się odtąd składał z dwóch paragrafów: w pierwszym z nich znajdzie się tekst dotychczasowego kanonu, a w drugim tekst nowy, tak że w całości kan. 598 będzie brzmiał:

Kan. 598 - § 1. Wiarą boską i katolicką należy wierzyć w to wszystko, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym, a więc w jednym depozycie wiary powierzonym Kościołowi, i co równocześnie jako przez Boga objawione podaje do wierzenia Nauczycielski Urząd Kościoła, czy to w uroczystym orzeczeniu, czy też w zwyczajnym i powszechnym nauczaniu; co mianowicie ujawnia się we wspólnym uznaniu wiernych pod kierownictwem świętego Urzędu Nauczycielskiego. Wszyscy wierni są więc obowiązani unikać doktryn, które nie są z tym zgodne.

§ 2. Ponadto należy bez zastrzeżeń przyjąć i zachowywać również wszystkie i poszczególne prawdy dotyczące wiary i obyczajów, które Magisterium Kościoła ogłasza w sposób ostateczny, to znaczy te, które są wymagane, aby gorliwie strzec i wiernie przekazywać sam depozyt wiary; kto zatem odrzuca te prawdy, które należy przyjąć w sposób definitywny, sprzeciwia się nauczaniu Kościoła katolickiego.

Kan. 1436 Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich należy odpowiednio uzupełnić o słowa odwołujące się do kan. 598, § 2, tak aby w całości kan. 1436 brzmiał następująco:

Kan. 1436 - § 1. Kto zaprzecza prawdzie, której przyjęcie nakazuje boska i katolicka wiara, lub podaje ją w wątpliwość, lub też odrzuca całkowicie wiarę chrześcijańską i nie odwołuje tego, gdy zostanie napomniany zgodnie z prawem, winien zostać ukarany ekskomuniką większą jako heretyk lub apostata; duchownemu można ponadto wymierzyć inne kary, nie wyłączając pozbawienia urzędu.

§ 2. Poza tymi przypadkami, kto z uporem odrzuca prawdę, która została uznana za definitywnie obowiązującą przez Biskupa Rzymu lub Kolegium Biskupów mocą autentycznego Urzędu Nauczycielskiego, albo kto głosi twierdzenia potępione przez nich jako błędne, i nie odwołuje tego, gdy zostanie napomniany zgodnie z prawem, winien ponieść stosowną karę.

5. Zarządzamy, aby wszystkie postanowienia zawarte w niniejszym Liście Apostolskim, wydanym «motu proprio», miały odtąd moc obowiązującą, i nakazujemy włączyć je do powszechnego prawodawstwa Kościoła katolickiego, odpowiednio do Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, tak jak ukazano powyżej, nie bacząc na jakiekolwiek względy przeciwne.

Rzym, u Świętego Piotra, 18 maja 1998 r., w dwudziestym roku naszego Pontyfikatu.